Námsheimsókn til Íslands í september 2011 - "Triple Helix Dynamics in Rural Areas"
Árlega skipuleggur Landskrifstofa menntaáætlunarinnar námsheimsókn til Íslands, og auk þess fá 10 Íslendingar tækifæri á að taka þátt í námsheimsóknum í Evrópu. Árið 2011 var óvenjulegt hvað það varðar að boðið var upp á tvær heimsóknir til Íslands, annars vegar í apríl og hins vegar í september.
Umrædd námsheimsókn, í september, var haldin í samstarfi við Rannsóknasetur Háskóla Íslands á Höfn í Hornafirði. Viðfangsefnið var samstarf skóla, bæjarfélaga og atvinnulífs í dreifbýli "Triple Helix Dynamics in Rural Areas". Eftir hefðbundna heimsókn í menntamálaráðuneytið þar sem menntakerfi landsins var kynnt, og kynningu þátttakenda sjálfra var flogið á Höfn þar sem Þorvarður Árnason forstöðumaður Rannsóknasetursins, skipulagði heimsóknina á Höfn og hélt málstofu með þátttakendum og völdum fulltrúum atvinnulífs og bæjarfélags, sem tókst mjög vel.
Þátttakendur voru að þessu sinni 13 frá 12 þjóðlöndum. Hópurinn var nokkuð frábrugðinn öðrum hópum sem við höfum tekið á móti, annars vegar vegna þess hve margir voru frá austur og suður Evrópu og hins vegar að karlmenn voru í meirihluta.
Að heimsókn lokinni skiluðu þátttakendur skýrslu og voru allir ánægðir með heimsóknina og höfðu sumir að orði að þeir vildu koma aftur að tveimur árum liðnum til að skoða hvernig til hefði tekist með þau áform sem rædd voru í málstofunni.
Ásta Sif Erlingsdóttir
Landstengiliður Námsheimsókna á Íslandi
----------
NFQ and EQF, frameworks for lifelong learning
Námsheimsókn til Dublin 11/10/2011-14/10/2011
Hópurinn samanstóð af 12 áhugasömum einstaklingum sem flestir höfðu komið að innleiðingu NQF í sínu heimalandi og/eða höfðu aðkomu að EQF fyrir hönd síns lands. Öll kynntum við stöðuna í okkar heimalandi og greinilegt var að flestir höfðu mikla innsýn í efnið.
Dagskráin samanstóð af kynningum og heimsóknum m.a. í nokkra skóla þar sem við sáum nemendur að störfum og hlustuðum á reynslusögur fullorðinna námsmanna. Við kynntumst sjónarmiðum aðila vinnumarkaðarins og vottunaraðila og fengum oftast tækifæri til að spyrja og ræða við fyrirlesara sem voru allir mjög hjálplegir tilbúnir að miðla.
Heimsóknin var mjög vel skipulögð, kannski heldur stíf en gagnleg og skemmtileg. Ég fór heim með mikið af upplýsingum og nöfn á aðilum sem ég get sett mig í samband við í tengslum við mitt verksvið. Fyrir ferðina hafði ég kynnt mér nokkuð vel hvernig viðmiðarammi Íra er byggður upp og notaður og gerði það ferðina ennþá gagnlegri fyrir mig.
Guðmunda Kristinsdóttir
Fræðslumiðstöð atvinnulífsins
--------------
Námsheimsókn til Kungälv í Svíþjóð 26. – 30. september 2011
Námsheimsóknin fór fram dagana 26. – 30. september í Kungälv, sem er bær í nágrenni Gautaborgar, og nágrannasveitarfélaga. Þátttakendur voru frá 8 Evrópulöndum og störfuðu við fullorðinsfræðslu, ýmist sem kennarar eða við skipulagningu og eftirlit fullorðinsfræðslu. Þátttakendur heimsóttu skóla þar sem kennd var sænska fyrir innflytjendur, hittu fulltrúa Atvinnuskrifstofu Kungälv (sambærilegt við Vinnumálastofnun) og hittu skólastjóra og skipuleggjanda starfstengdra „prógramma“ í Gautaborg og nágrenni. Var Sérstaklega skoðuð samskipti þessarar fræðslu við atvinnulífið og hvernig hún gegndi tvíþættu hlutverki; að kenna fólki tungumálið en gera það um leið færara til þess að koma inn í sænskt atvinnulíf.
Kjartan Jónsson
Múltíkúlti - íslenska
-----------
Námsheimsókn til Jyväskylä í Finnlandi, 10. - 14. október 2011
Námsheimsókn nr.117 átti sér stað í borgarháskóla Jyväskyläborgar í Finnlandi sem þeir kalla á ensku University of Applied Sciences. Þar mennta þeir m.a. kennara til starfa í framhaldsskólum og í sérkennslu. Þeir hafa boðið námsheimsóknir sem fjalla um nám án aðgreiningar og starfsmenntun (Inclusive education in VET) nokkrum sinnum áður. Í námskeiðinu, sem ellefu manns tóku þátt í frá níu Evrópulöndum, var fjallað um grundvöll náms án aðgreiningar, um starfsmenntun og um hvernig þetta tvennt fléttast saman í starfsmenntun á framhaldsskólastigi í Jyväskylä. Haldnir voru fyrirlestar, hópvinna og vettvangsheimsóknir í skóla og á vinnustaði. Auk þess skiptist hópurinn á reynslu frá eigin löndum og gerði grein fyrir þeim atriðum sem þeim þóttu áhugaverð og til eftirbreytni frá öllum löndunum auk Finnlands í hópskýrslu sem skilað var til CEDEFOP að heimsókn lokinni. Ég sóttist eftir þekkingu á þeirri miklu áherslu á starfsmenntun sem finnar hafa viðhaft í framhaldsskólum s.l. 20 ár og hefur skilað sér í meiri áhuga á þessari tegund menntunar en bóknámi meðal framhaldsskólanema. Stefnan og framkvæmd hennar er til eftirbreytni á Íslandi.
Einhver misskilningur varð í vali á þátttakendum annars vegar og áherslum Finnlands í undirbúningi námskeiðsins hins vegar; einnig í alþjóðlegri hugtakanotkun á ensku sem kemur ekki heim og saman við hugtök í tungumáli allra þátttakenda; og að síðustu í því að hvetja þátttakendur til að bóka flug áður en lokadagskrá var send. Að öðru leyti gekk heimsóknin vel og var vel þess virði að taka þátt í henni.
Gretar L. Marinósson,
Menntavísindasviði Háskóla Íslands
-----------
Námsferð til Dillingen an der Donau, Bayern, Þýskalandi 10. - 14. október 2011
Yfirskrift heimsóknar: New approaches in competence base learning in science.
Mjög stíf dagskrá en afskaplega vel skipulögð og áhugverð fyrir raungreinakennara. Farið í ýmsar gerðir skóla og fylgst með kennslu í raungreinum. Þýska skólakerfið kynnt sem og tengsl atvinnulífs og skóla. Helstu raungreinaverkefni í Þýskalandi kynnt og nýjar áherlsur í kennaramenntun.
Afskaplega ágæt heimsókn í alla staði.
Benedikt Barðason, Verkmenntaskólanum á Akureyri
--------------
Námsferð til Englands 5. - 9. september 2011
Yfirskrift heimsóknar: Outdoor Classrooms - Using the Environment to Inspire Learning
Carnyort Environmental Educational Centre, England
Í námsheimsókninni var dvalið í útkennslumiðstöð í Cornwall. Meginviðfangsefni námsheimsóknarinnar var útikennsla á skólalóð en einnig var fjallað almennt um útikennslu og náttúruskoðun. Farið var í vettvangsferðir í tvo grunnskóla og einn leikskóla sem hafa þróað útikennslu sína á sérlega hugvitsamlega hönnuðum skólalóðum. Farið var í tvær náttúrugöngur og fengum að kynnast (á eigin skynfærum) fjölmörgum leiðum til þess að efla náttúruvitund barnanna. Þá var farið í athyglisverðar heimsóknir í stofnanir og miðstöðvar sem sinna umhverfisfræðslu. Við þetta var síðan blandað sögu og menningu Cornwall sem er afar athyglisverð.
Helgi Grímsson
Sjálandsskóla
------------------
Námsferð til Álaborgar, Danmörku:
'Cross border mobility in vocational education and training'
12 manna hópur frá 11 Evrópulöndum var í heimsókn til Tech College Aalborg frá 8.-13. maí 2011. Þema heimsóknarinnar var 'cross border mobility in vocational education and training'. Nokkrir þátttakendur voru kennarar sem höfðu mikla reynslu í erlendum samstarfsverkefnum, nokkrir voru að starfa fyrir alþjóðaskrifstofur sem aðstoða við erlend samskipti og starfsnám erlendis. Svo vorum við nokkrir sem voru að starfa bæði sem kennarar og verkefnastjórar í erlendum samskiptum.
Tíminn var mjög vel nýttur og skipulögð dagskrá frá morgni til kvölds. Við fengum góða innsýn í danska verkmenntaskólakerfið. Verknám í Danmörku er skipt í langar vinnulotur og stuttar starfslotur til skiptis. Danska kerfið gerir nemendum mjög auðvelt fyrir að taka starfsnám í útlöndum og kjör þeirra sem fara erlendis eru sambærileg við þau kjör sem nemendur fá sem kjósa að taka starfsnám í Danmörku. Verkmenntaskólarnir í Danmörku vona að möguleikar nemenda að fara erlendis í starfsnám muni auka aðsókn í verknám en það hefur reynst þeim erfitt að sannfæra nemendur um ágæti starfsnáms á erlendri grund.
Danska kerfið er alveg til fyrirmyndar og það er mjög vel haldið utan um nám nemenda í verkmenntaskólum.
Við heimsóttum bæði grunnskóla og háskóla þar sem rætt var um reynslu skóla í evrópusamstarfi. Aalborg Business College leggur mikla áherslu á erlent samstarf.
Við fórum einnig í styttri menningarferðir á svæðinu í kringum Álaborg. Það var mjög ánægjulegt að komast aðeins burt úr 'vinnubúðunum' og gott tækifæri til að kynnast betur innbyrðis.
Allir þátttakendur kynntu svo fyrir hópnum hvernig staðið var að starfsnámi erlendis í þeim skólum eða stofunum sem þeir störfuðu við.
Hópurinn náði vel saman og það fóru miklar og mjög áhugaverðar umræður fram utan dagskrár!
Fyrir mig, bæði sem dönskukennara og verkefnastjóra í erlendum samskiptum var þessi heimsókn mjög fræðandi og gefandi. Maður hefur einnig stækkað tengslanetið sitt og það voru strax hugmyndir um samstarfsverkefni.
Maður kemur heim stútfullur af upplýsingum og hugmyndum. Svo á bara eftir að vinna úr því öllu og framkvæma!
Annette J de Vink, dönskukennari og verkefnastjóri í erlendum samskiptum, Verkmenntaskólinn á Akureyri
-------------
Cooperation in VET between NGOs, schools and SMEs
Námsheimsókn til Ankara í Tyrklandi
Lokið er mjög áhugaverðri námsheimsókn til Ankara í Tyrklandi. Ferðin kom mjög á óvart sem og verknámskerfi það sem Tyrkjar eru að byggja upp. Dagskráin samanstóð af heimsóknum í verknámsskóla og fyrirtæki í Ankara þar sem kynnar voru fyrir okkur námsleiðir og samstarf skóla og fyrirtækja. Fyrirtæki almennt líta á það sem skyldu sína og heiður að taka nema í verknám og virðast sinna því mjög vel. Skólar vinna kostnaðaráætlanir og fá greitt frá ríkinu samkvæmt þeim og virðist samdráttur ekki há þeim. Við heimsóttum einnig hagsmunaaðila vinnumarkaðarins og var það sammerkt öllum heimsóknum að mjög vel var tekið á móti okkur, gestrisni mikil og greinilegur áhugi á frekara samstarfi við önnur Evrópulönd.
Á einum vinnustað var nemi á samning sem kom úr „opnu fangelsi“ í Ankara. Þetta vakti sérstakan áhuga hópsins og var því snarlega bætt við heimsókn í opna fangelsið. Fangar sem eiga eftir að afplána c.a. 5 ár af dómi sínum geta sótt um að komast í opna fangelsið og hefja þar verknám. Í fangelsinu er m.a. prentsmiðja þar sem prentiðn er kennd sem og mjög flottur veitingastaður þar sem fangar geta lært bakstur, matreiðslu og framreiðslu. Þeir fara síðan í starfsnám í fyrirtækin og skila sér að loknum vinnudegi aftur í fangelsið. Mjög áhugavert var að heimsækja fangelsið sem leit frekar út eins og flottur heimavistarskóli en fangelsi.
Farið var með okkur til Beypazari sem er gamall bær í mikilli uppbyggingu. Þar er verið að nota gamlar byggingar og sögu til að auka ferðamannaiðnað á svæðinu. Var verkefnið kynnt fyrir okkur en í því er lögð áhersla á hugvit og þekkingu kvenna til uppbyggingar og var mjög áhugavert að heyra lýsingar af því. Heimsóttum við síðan sögusafn sem rekið er af einni af konunum í bænum þar sem gerð er grein fyrir gamalli sögu bæjarins sem og handverki og háttum í máli, myndum, hlutum og leikþáttum.
Í heildina var þetta mjög áhugaverð og skemmtileg ferð. Hópurinn var mjög skemmtilegur og samanstilltur. Dagskráin var full strembin og tungumálakunnátta Tyrkja á mörkum þess að ganga upp en í heildina frábær ferð.
Ég þakka kærlega fyrir mig
Hildur Elín Vignir - forstöðumaður Iðunnar - fræðsluseturs
----------------------------------------
Námsheimsókn til Karben og Frankfurt í Þýskalandi:
Integration of disabled young people into working life in Germany
Þátttakendur voru mættir til leiks sunnudaginn 8. maí á Hótel Ibis við ána Main í Frankfurt. Við fengum helstu upplýsingar í hendur m.a. persónulegar kynningar hvers og eins okkar auk spurninga sem var beint að okkur við gerð lokaskýrslu. Það var gaman að hittast og fara síðan saman í gönguferð meðfram ánni Main til Altstadt sem er elsti hluti borgarinnar. Þar var sest niður og snæddur léttur málsverður og drukkið með bjór eða hvítvín þar sem veðurguðirnir léku við okkur með sól og hita upp á 22° C.
Mættum stundvíslega í morgunmatinn um kl. 07:30 mánudaginn 9. maí þar sem rútan kom að sækja okkur kl. 08:15. Ókum til Karben þar sem höfuðstöðvar BBW (Berufsbildungswerk) eru til húsa. Þessi starfsemi er eins og heilt þorp þar sem um100 nemendur annað hvort með þroskahamlanir (s.s. lesblinda, ofvirkni og athyglisbrestur) eða í endurhæfingu eftir slys o.fl. geta búið á heimavist (60%) og fengið verklega þjálfun við það sem vekur áhuga þeirra í starfi. Þeir sem vilja ekki búa á heimavist geta ekið á milli heimilis og þjálfunarstaðar (40%). Heimavistir eru dreifðar um svæðið í venjulegum myndarlegum tveggja hæða húsum (gulum á lit). Þau verkstæði / þjálfunarstaðir sem við skoðuðum voru öll í næsta nágrenni þ.e. góðu göngufæri eða á hjóli. Starfsemi eins og þessi er dreifð um allt landið. Við fylgdumst áhugasöm með því sem verið var að vinna hverju sinni og fengum að tala við nemendur og kennara, spyrja þá spurninga viðvíkjandi námið og vinnuna. Blómaskreytingar og blómarækt, matargerð og framreiðsla, málun bæði innan húss og utan, smíðar á öllu mögulegu úr tré og saumastofa. Nóg rými, áhöld og tæki til staðar þar sem fagmenntað fólk var einstaklingum og hópum til aðstoðar hverju sinni. Vikulega skiptist námið þannig að bóklegt nám fer fram 3 daga en verklegt nám í 2 daga. Þess er gætt að nemendur séu ekki fleiri en 12 í hópi í bóklega náminu þannig að hver og einn fái þá athygli sem honum ber. Nemendur reka blóma- og gjafavöruverslun samhliða verkstæðinu og þar er mögulegt að kaupa hluti unna af nemendum (t.d. eldhússvuntur, blaðagrindur, kertastjakar, dúkar o.fl.). Fengum hádegisverð í aðalmatsal skólans þar sem nemendur með matreiðslu sem áhugasvið sáu um matinn undir handleiðslu matreiðslumanna. Í lok dags fengum við afnot af sal á hótelinu þar sem hópurinn kom saman og ræddi það sem fór fram yfir daginn og svöruðum spurningum sem við höfðum fengið á undan í kynningarpakkanum góða. Um kvöldið var okkur boðið til kvöldverðar með gestgjöfum okkar þeim Elke og Carsten á Hemmingway sem er nýr og stór veitingastaður við ána Main.
Þriðjudaginn 10. maí ókum við eftir kjarngóðan morgunverð leið sem lá til Langen að skoða meðferðar- og greiningarstofnun (Autimus Therapieinstitut) þar sem börn með alvarlegri þroskahamlanir m.a. down syndrome og einhverfu eru greind og fá úrræði í kjölfarið. Þar er mikið unnið með umhverfið bæði úti og inni. Einnig var athyglivert að sjá hvernig unnið var með hljóðfæri, hljóðfall og söng, alls konar leikfimiáhöld og dýnur svo eitthvað sé nefnt. Fengum tækifæri til að spyrja og umræður voru líflegar. Allir sem eiga við einhver þroskafrávik að glíma eiga rétt á að fara í almennan skóla og fá úrlausn sinna mála. Miklar umræður eru í gangi um framtíð þessara mála í Þýskalandi. Krafa vinnumarkaðar er sterk þ.e. að vinna saman í hópum, fljótur að hugsa og að taka ákvarðanir, að vera snar í snúningum svo eitthvað sé nefnt. Allt eru þetta þættir sem þessi hópur fatlaðra á erfitt með. Það er fjölgun á innkomu fólks með þroskahamlanir. Borðuðum saman hádegisverð þar sem eldri börnin útbjuggu „lasagne“ með öllu tilheyrandi. Eftir matinn ókum við til Frankfurt að nýju til þess að skoða símenntunarmiðstöð (The Centre for Occupational Rehabilitation) sem tók til starfa 1972 . Þetta er stór bygging með glæsilegri aðstöðu til bóklegrar og verklegrar kennslu. Einnig er mögulegt að útvega þeim sem minna mega sín t.d. einstæðir foreldrar ódýrt húsnæði á meðan á námi stendur. Um 850 nemendur stunda nám við stofnunina. Fórum í skoðunarferð um bygginguna, sáum kennsluaðstöðu og verkstæði í rafvirkjun og blómarækt svo eitthvað sé nefnt. Um kvöldið fórum við sjálf út á lífið og fórum í göngutúr til Altstadt þar sem snæddur var kvöldverður undir beru lofti á aðaltorginu og drukkinn bjór, hvítvín eða rauðvín með, allt eftir smekk hvers og eins. Mikið spjallað og mikið hlegið.
Miðvikudaginn 11. maí heimsóttum við Sophie Scholl Schule sem er tiltölulega nýr skóli í aldagömlu húsi með góða sál. Þarna var verið að kenna börnum frá 6 ára – 12 ára. Byggja kennsluna á kenningum Peter Petersen og Mariu Montessori. „Help me do it my self“ Þarna er sú nýjung í gangi að börnin geta verið allan daginn eða til kl. 16:30 sem er nýlunda. Venjan er að skólinn er búinn um kl. 14:00 og þá þarf annað hvort foreldrið að hætta vinnu og sækja barnið og vera með því heima. Oftar en ekki lendir það á móður. Í þessum skóla er boðið upp á heilsdagsskóla eftir að kennslu lýkur kl. 14:00. Það er kappkostað að hafa blandaða bekki þ.e. börn með ýmis konar þroskahamlanir upp að ákveðnu marki. Samkvæmt þýskum lögum þá mega ekki vera fleiri en 5 börn með einhvers konar þroskahömlun í bekk, því er fylgt eftir. Það er verið að vinna mikið með umhverfið bæði úti og inni með yfirskriftina „að hjálpa til að skilja“. Þetta er einkarekinn skóli og þarna er verið að þrýsta á stjórnvöld að taka til hendinni og bjóða skólabörnum upp á samfelldan skóladag. Ýmsir einkareknir skólar eru til á þessu svæði sem starfa eftir ákveðnum stefnum eins og Montessori, Waldorf eða Steiner en þessi er sá fyrsti á sínu sviði. Börnin og starfsfólkið borða hádegisverð saman í skólanum. Okkur var síðan boðið til hádegisverðar á bæheimskum veitingastað þar sem snætt var úti undir sólríkum himni og trjám í garði. Eftir hádegið var okkur síðan boðið upp á heimsókn í „Dialogue in the Dark“. Þar vorum við leidd áfram í algjöru myrkri um hina ýmsu staði bæði á landi og á sjó. Það var leiðsögumaður með sem er sjálfur daufblindur og fylgdi okkur frá upphafi ferðar til loka. Við sem vorum með gleraugu urðum að taka þau af okkur og láta geyma á meðan á þessu stóð. Það verður að segjast eins og er að vera í leiðsöguferð og sjá ekki neitt er með því merkilegra sem ég hef upplifað ennþá. Við fengum að fara 7 inn í þennan heim og þar tók leiðsögumaður á móti okkur í myrkrinu og fór yfir helstu reglur auk þess sem hver og einn fékk blindrastaf í hendur sem aðeins mátti nota við jörð. T.d. urðum við að leggja vel við hlustir og ganga á hljóðið til að geta fylgt honum eftir. Stundum gátum við fundið fyrir vegg og fylgt honum eftir og þess á milli máttum við leggja vinstri hönd á öxl hvers annars og nota stafinn í hægri hönd til að komast áfram. Fórum í siglingu auk þess að ganga yfir hengibrú sem lá yfir fljótið. Þegar þessu var lokið var haldið upp á hótel til að vinna við sameiginlega skýrlu þar sem við bárum bækur okkar saman og skiptumst á skoðunum. Um kvöldið fórum við aftur á stjá í leit að góðum stað til að snæða á. Gengum upp á Kaiserstrasse þar sem við fundum viðkunnanlegan indverskan stað og þar fengum við okkur að borða hollan og kryddaðan mat með tilheyrandi drykkjum.
Fimmtudagurinn 12. maí rann upp með sól og veðurblíðu líkt og hinir fyrri. Eftir morgunverð var haldið af stað til Karben að skoða elliheimili þar sem BBW rekur kaffistofu í tengslum við elliheimilið. Þangað er hægt að setjast inn þegar komið er í heimsókn og fá sér kaffi og með því allt eftir því hvað hver vill. Nemendur við nám og endurhæfingu hjá BBW starfa þarna og fá dýrmæta þjálfun í framreiðslu og sölu. Fengum sjálf að reyna þessa þjónustu og nutum vel. Í umræðum kom fram að mikill skortur er á fagfólki sérstaklega sjúkraliðum og skýringin er ekki lág laun eins og oft er hjá okkur heima á Íslandi heldur var það í þessu tilviki vaktavinna sem fældi frá. Síðan var okkur boðið til fundar með áhrifafólki í mennta- og menningarmálum þar sem tveir stjórnmálamenn (kona og maður) kynntu stefnu mála í Hessen og hvað hefði áunnist undanfarin ár og áratugi. Þetta var fróðlegt og okkur var gefið tækifæri til að spyrja þau ýmissa spurninga. Eftir að þessu var lokið fengum við tækifæri til að vinna að skýrslugerð á staðnum áður en okkur var ekið heim til að skipta um föt þar sem um kvöldið var búið að blása til fínnar veislu með margrétta ljúfmeti sem einkennir héraðið Hessen. Við vorum sótt tímanlega um kl. 18:00 og síðan ekið til Karben í þessu líka fína veðri. Okkur var raðað upp áður en sest var niður að snæðingi og teknar af okkur hópmyndir. Borð voru myndarlega skreytt með blómum og borðum og m.a. var búið að setja þjóðfána okkar hér og þar um salinn. Við áttum síðan að setjast þar sem við fundum þjóðfána okkar. Þegar búið var að borða var gestum boðið að fara á næstu borð þar sem við gestirnir sátum og tala við okkur, spyrja spurninga og kynna sig í leiðinni. Heppnaðist ljómandi vel og um kl. 22:00 var öllu lokið og okkur ekið heim til Frankfurt.
Föstudagurinn 13. maí var síðasti dagur okkar í þessari námsheimsókn til suður Hessen í Þýskalandi. Við ókum til Karben og fórum síðan í skólaheimsókn hjá BBW þ.e. nú var okkur skipt upp í hópa, 3 í hverjum hópi. Okkur var síðan fylgt inn í stofur þar sem verið var að kenna bóklega hlutann í verknáminu. Ég lenti í kennslustund þar sem var verið að kenna 7 nemendum að búa til sósu nánar tiltekið Bernaise. Fyrst var lítið kynningarmyndband sýnt og síðan var farið í aðgerðina lið fyrir lið. Við fengum að bera fram spurningar og nemendur eða kennari svöruðu eftir bestu getu. Sumir nemenda treystu sér ekki til að tala ensku svo að þeir fengu bara að fylgjast með okkur í staðinn. Þegar kennslustundinni var lokið komum við saman í síðasta skipti í fundarsalnum okkar þar sem helstu kynningar BBW fóru fram og útfylltum matsblað og skiluðum síðan til gestgjafa. Fengum um 40 mínútur til að fara yfir lokaskýrslu og ljúka henni í helstu dráttum. Við fengum skírteini (Certificate of Attendance) til staðfestingar á þátttöku okkar í námsheimsókninni (Study visit no. 230 „Integration of disabled young people into working life in Germany“) og var síðan boðið til hádegisverðar (gúllas, grænmeti og súpa) í stóra matsalnum sem er eins og fínasta veitingahús. Að venju voru það nemendur ásamt matreiðslukennurum þeirra sem útbjuggu málsverðinn.
Þökkuðum kærlega fyrir okkur og kvöddumst með kossum og faðmlögum.
Ketill G. Jósefsson
Vinnumálastofnun
-------------------------------------
Nýjungar í enskukennslu - námsheimsókn til Prag
Titill námsheimsóknar Nýjungar í enskukennslu gaf til kynna að áhugavert væri að fá tækifæri til þess að kynnast því nýjasta sem væri að gerast á sviði enskukennslu. Þátttakendur voru ýmist enskukennarar eða kennsluráðgjafar og komu þeir frá Frakklandi, Þýskalandi, Hollandi, Belgíu, Danmörku, Englandi, Írlandi, Spáni, Portúgal, Litháen og Íslandi. Til stóð að við myndum fá að kynnast því nýjasta á svið enskukennslu í Prag. Því miður verður að viðurkennast að þeir aðilar sem sáu um undirbúning og móttöku voru óáreiðanlegir og dagskrá heimsóknarinnar var lítið sem ekkert í takt við þema heimsóknarinnar. Boðið var upp á heimsóknir í tvo skóla þar sem fyglst var með Bilingual teaching og Project Based learning. Sérfræðingur að nafni Jana Jilkove flutti okkur erindi um CLIL (Context and Language Intergrated Learning). Það kom berlega í ljós að CLIL væri ekki túlkað á sama veg á milli aðila. Hún taldi aðaláhersluna alltaf eiga að vera fyrst og fremst á tungumálakennsluna en aðrir að fyrst og fremst sé verið að kenni ákveðið fag á erlendu tungumáli.
Meðal þeirra atriða sem þátttakendur í námsheimsókninni áttu að fá að kynnast samkvæmt markmiðslýsingum úr Study Visit Catalogue voru atriði eins og
- Hvernig meta ætti og leiðbeina nemendum tungumálakennslu
- Hvernig meta ætti þörf kennslu einstakling og hópa og hvernig efla mætti námsáhuga með því að bjóða upp á kennsluaðferðir er skiluðu praktísku námi
- Hvernig kennslu og námsaðferðir skiluðu sér best með það að markmiði eð efla þátttöku nemenda í náminu
- Hvernig meta mætti ýmsar kennsluaðferðir
Samkvæmt lýsingu á námsheimsókninn áttu þátttakendur að fá að
- Fylgjast með þjálfun kennaranema í ensku
- Fylgjast með leiðsögn og frammistöðumati eftir kennsluna
- Leggja mat á kennsluaðferðirnar með leiðbeinandanum
- Heimsækja tungumálaskóla sem bjóða upp á mismunandi kennsluaðferðir
- Ræða kosti og galla kennsluaðferða
Því miður var þessum ofangreindum markmiðum sem fram komu í Study Visit bæklingnum ekki framfylgt í raun en þar eð þátttakendur nýttu allan þann tíma sem þeir höfðu utan hefðbundinnar dagskrár til þess að bera saman bækur sínar og ræða kennsluaðferðir í enskukennslu og kom á daginn að þessar óformlegu umræður innan hópsins voru gagnlegustu hliðar heimsóknarinnar. Hópurinn hefur nú þegar komið á bloggsíðu og eru einstaklingar í góðu sambandi. Námsheimsóknin hefur að því leytinu til víkkar sjóndeildarhring þátttakenda.
Erla Aradóttir, Uppsprettunni ehf.
-------------------------------
Námsheimsókn til Exeter, Bretlandi:
Creating a demand-led VET system: The UK experience
Þátttaka í Creating a demand-led VET system: The UK experience var mjög ánægjuleg og lærdómsrík. Fjórtán manna hópur frá 13 Evrópulöndum dvaldi í fimm daga í SV-Englandi til að kynna sér starfsnám í víðu ljósi. Fræddumst við um starfsnám sem er í boði allt frá 16 ára aldri (og jafnvel fyrr) og til fullorðinsára; framboð, fjármögnun, vottun og viðurkenningu. Skólar, fræðsluaðilar, ráðgjafastofur, fyrirtæki og stéttarfélög voru heimsótt þar sem við fengum kynningar frá þeim sem taka virkan þátt í skipulagi og framkvæmd starfsnáms, heyrðum ólík sjónarmið og fengum tækifæri til að spyrja nánar um einstök atriði sem vöktu athygli okkar. Þess var ætíð gætt að rúmur tími væri fyrir spurningar og spjall Auk þátttöku í heimsóknum og umræðum, þá gerðu allir þátttakendur hver öðrum grein fyrir stöðu starfsmenntunar í eigin heimalandi á sérstökum kynningarfundum. En ánægjuleg og lærdómsrík heimsókn var einnig krefjandi og þreytandi. Það tekur á að einbeita sér allan daginn að efni sem er sett fram á tungumáli sem er ekki manns eigið móðurmál, eiga samskipti við hóp einstaklinga þar sem nánast engir tveir tala sama mál dagsdaglega og starfa dagsdaglega að fjölbreyttum verkefnum í ólíku umhverfi. Það tekur á. Þetta er vinnuferð, ekki skemmtiferð – en skemmtileg samt.
Þáttakandi frá Íslandi:
Björn Garðarsson,
Fræðslumiðstöð atvinnulífsins.
-----------------------------------------
Synthesis Seminar á vegum Cedefop Study Visits, var haldið í Grikklandi þann 28. febrúar – 1. mars 2011
Meginþema þingsins var ákall Evrópu eftir hugmyndum sem styðja við nemendur sem standa á þeim tímamótum að ljúka skóla og vera á leið út í atvinnulífið. Sjónum var beint til þeirra nemenda sem hellast úr lestinni og hætta í námi. Ræddar voru leiðir hvernig nálgast megi þessa nemendur og koma þeim inn á rétta braut aftur með sameiginlegu átaki skóla, atvinnulífs og samfélagsins alls.
Ræddir voru möguleikar þess að auka frumkvæði, sköpunargleði og hæfni nemenda, með því að leiða saman skóla og atvinnulífið og tengja þessa tvo þætti sterkum böndum . Atvinnulífið þarf að vera með í ráðum um kennsluhætti skólanna þar sem það tekur við nemendum að námi loknu. Líflegar og áhugaverðar málstofur einkenndu málþingið, gott utan um hald og skipulag allt til mikillar fyrirmyndar. Um 90 aðilar víðsvegar að úr Evrópu tóku þátt og óhætt að fullyrða að þátttakendur fengu ríflegt andlegt fóður í veganesti, til að vinna með og njóta í starfi og deila með öðrum.
Hér er krækja inn á síðu hjá Cedefob frá Synthesis Seminar í Tessaloniki. Hér eru allir fyrirlestrarnir, umræður í málstofum, þátttakendur o.fl. mjög áhugavert.
Þátttakandi frá Íslandi var:
Rita Didriksen
Fjölbraut Norðurlands vestra
--------------------------------------------------------------------------------
Námsheimsókn til Viborg
School leadership and value-based management
Skólastjórnun og gildis hlaðin stjórnun
Fyrir tilstilli CEDEFOP komu 15 aðilar víðs vegar að úr Evrópu saman til fundar í Viborg í Danmörku 26. September 2010. Þátttakendur voru frá Írlandi, Belgíu, Hollandi, Portúgal, Spáni, Luxemborg, Tyrklandi, Rúmeníu, Tékklandi, Þýskalandi, Póllandi, Finnlandi og Íslandi. Heimsóknin var skipulögð af menntayfirvöldum í Viborg og var í 5 daga eða til og með 1. október. Tilgangurinn var að kynna hvernig breyting var gerð á stjórnunarháttum menntastofnana í sveitarfélaginu. Hugmyndafræði sem snerist um það að allir ynnu samkvæmt sömu gildum eða einkunnaorðum sem voru:
Mangfoldighed = fjölbreytileiki
Ordentlighed = reglusemi
Dygtighed = hæfni
MOD sem má skýra sem áræði eða kjark.
Hver stofnun ákvað svo hvernig starfa ætti undir þessum merkjum og samflétta þau starfsháttum og gildum sem voru fyrir í stofnunum. Yfirvöld breyttu stjórnun skólanna á þann hátt að alls staðar voru stjórnunarteymi sem skiptu milli sín ábyrgð og kennsluskyldu var létt af öllum skólastjórum, sama hversu fjölmennir skólar voru. Jafnframt bauðst öllum skólum að fá þjálfum og fræðslu um svokallað LP-módel ekki síst í þeim tilgangi að koma betur til móts við nemendur sem eiga erfitt með að fóta sig í venjulegum bekkjaraðstæðum.
Þetta var kynnt með skólaheimsóknum í 8 skóla en hver skóli sagði frá einhverju sérstöku í sínu starfi svo aldrei var um endurtekningar að ræða. Þátttakendur fengu þar tækifæri til að ræða við nemendur, kennara, stjórnendur og aðra starfsmenn skólanna sem sögðu frá því hvernig þessi stefna skilaði sér í daglegu starfi skólanna. Þá var einnig farið í heimsókn til deildar sem kennd er við mannauðsstjórnun og er á vegum yfirvalda og átti frumkvæði að þessari breytingu á stjórnunarháttum menntastofnana.
Tilgangur með breytingunni felst í eða sést á einkunnaorðunum og miðar fyrst og fremst að því að líðan nemenda og starfsmanna í skólum sveitarfélagsins verði sem best.
Heimsóknin var í alla staði ánægjuleg og áhugaverð. Við fengum mikið af efni um viðfangsefnið „gildishlaðin stjórnun“ auk hugmynda sem við getum nýtt í okkar starfi. Þá var ekki síður áhugavert að kynnast sérfræðingum á menntasviði víðs vegar að úr Evrópu sem sögðu frá ólíkum aðferðum og aðstæðum í sínum heimalöndum
Hanna Hjartardóttir, skólastjóri
------------------------------------------------------------------------------------
Námsheimsókn til Wales
Efling gagnrýnnar hugsunar og aðferða við leiðsagnarmat til að bæta árangur.
Fyrir tilstilli CEDEFOP hittust 11 gestir víða að úr Evrópu í Cardiff til að taka þátt í námsheimsókn dagana 25. – 28. apríl 2010. Þátttakendur voru frá Frakklandi, Króatíu, Lettlandi, Noregi, Spáni, Tékklandi, Tyrklandi, Þýskalandi auk Íslands. Heimsóknin var skipulögð af menntayfirvöldum í Wales og var tilgangurinn að kynna hvernig þau hafa staðið að því að innleiða ný vinnubrögð við nám og kennslu í grunnskólum. Hugmyndafræði sem byggir á virkri þátttöku nemenda í námi svo sem með leiðsagnarmati og gagnrýnni hugsun. Kynningin fór fram með fyrirlestrum, umræðum og vettvangsheimsóknum í skóla.
Í upphafi var kynning á menntakerfinu í Wales og sérstaklega þessu þróunarverkefni sem tveir ráðgjafar hafa unnið við undanfarin fimm ár með svo góðum árangri að nú er verið að innleiða aðferðarfræðina í nær öllum fræðsluumdæmum. Við kynntumst hvernig nýjar rannsóknir um nám og kennslu eru kynntar kennurum og vinnubrögð sem styðja við þær síðan innleidd í skólastofunni, með góðum stuðningi mennta- og skólayfirvalda. Við sáum daglegt starf og ræddum við nemendur og kennara í skólunum sem sögðu frá hvernig þessi vinna skilaði sér í bættum árangri og auknum námsáhuga nemenda.
Þátttakendur fengu ýmis gögn sem þróuð hafa verið til að styðja við nám kennaranna. Einnig ábendingar um áhugavert efni af neti.
Helst fannst þátttakendum að tíminn hafi verið of naumur, þannig vannst til dæmis ekki tími til að kynna skipulega hvernig staðið er að málum í heimalöndum gestanna en þar er margt áhugavert sem snýr að viðfangsefninu. Þessi kynning fór að mestu fram í samræðum í matartímum og lausum stundum á kvöldin. Fram kom að sama þróun er í skólamálum víða í Evrópu, verið að efla nemendaþátttöku og ábyrgð. Þetta dæmi um hvernig farið er að því að styðja kennara við að breyta vinnubrögðum nýtist því víða í framhaldi af heimsókninni.
Heimsóknin var framar mínum vonum hvað viðkemur gæði þess verkefnis sem kynnt var og einnig var hópurinn sérstaklega áhugaverður, sérfræðingar víða að úr Evrópu með sameiginlegan áhuga og skilning á mikilvægi nemendaþátttöku. Ég kom reynslunni ríkari heim, bæði varðandi vinnubrögð þeirra í Wales og einnig kynntist ég skólastarfi í ríkjum sem ég vissi lítið um svo sem Króatíu og Tyrklandi.
Þóra Björk Jónsdóttir, menntunarfræðingur
------------------------------------------------
Námsheimsókn til Nantes í Frakklandi.
Aðferðir við mat og mælingar á framkvæmd skólastefnu og verkefnum í skólastarfi.
Dagana 24. – 29. Janúar 2010 tók ég þátt í námsheimsókn á vegum CEDEFOP í Nantes í vestur hluta Frakklands. Markmið heimsóknarinnar var að kynnast aðferðum við mat og mælingar á framkvæmd skólastefnu og verkefnum í skólastarfi. Heimsóknin var skipulögð af tveimur skólastjórum í Nantes og alls voru níu þátttakendur frá átta þjóðlöndum; Íslandi, Bretlandi, Svíþjóð, Ítalíu, Króatíu, Tyrklandi, Póllandi og Grikklandi. Heimsóknin samanstóð af fyrirlestrum, kynningum frá þátttakendum og skólaheimsóknum.
Margt áhugavert kom fram í heimsókninni og við hittum fólk víðsvegar að úr skólakerfinu s.s. stefnumótendur, matsaðila, skólastjórnendur, starfsmenn og nemendur. Við fengum m.a. áhugaverðar upplýsingar um innleiðingu árangurssamninga á öllum skólastigum í Nantes, en nemendur í héraðinu hafa um nokkurn tíma skilað hvað bestum námsárangri í Frakklandi. Skólayfirvöld hafa einnig sett fram skýra stefnumótun til ársins 2015 sem inniheldur fimm meginmarkmið. Áhugavert var einnig að heyra kynningar frá öðrum þáttakendum og fá upplýsingar um það hvernig verið er að meta árangur í skólastarfi og gæði verkefna á ólíkan hátt. Þannig metum við á Norðurlöndunum árangur verkefna töluvert út frá upplifun einstaklinga, s.s. í viðhorfa og ánægjukönnunum meðan ríki á meginlandinu mæla frekar árangur út frá hlutfalli útskrifaðra og prófniðurstöðum. Sjálf kynnti ég hvernig unnið er með stefnu- og skorkort Menntasviðs sem þótti áhugavert.
Ferðin var afar ánægjuleg í alla staði. Dagskráin var vel skipulögð og allt utanumhald fyrirmyndar. Það var sérstaklega ánægjulegt að kynnast öðrum þátttakendum og umræður voru líflegar þar sem allir voru áhugasamir og virkir í umræðu. Hópurinn hefur í hyggju að halda sambandi og deila upplýsingum um frekari framþróun í mati og mælingum. Ferðin var mikilvæg fyrir mig sem þáttur í minni starfsþróun, hún víkkaði sjóndeildarhringinn og gaf gott tækifæri til að meta okkar aðferðir í samanburði við vinnulag annars staðar í Evrópu.
Hildur Sigurðardóttir, mannauðsráðgjafi
Menntasviði Reykjavíkurborgar, Fríkirkjuvegi 1
101 Reykjavík